شنبه - ۲۹ - اردیبهشت - ۱۴۰۳

حَماس با نام کامل حركة المقاومة الإسلامية

حَماس با نام کامل حركة المقاومة الإسلامية
از جنبش‌های اسلامی و نیروهای مقاومت در فلسطین است که با هدف آزادسازی سرزمین‌های اشغالی فلسطین در سال ۱۹۸۷م/۱۳۶۶ش شکل گرفت

این جنبش از شاخه‌های اِخوان‌المسلمین است و اعضای آن سُنی‌مذهب هستند.

تأکید بر ماهیت اسلامی فلسطین و آزادی سرزمین‌های اشغال شده، تعلق فلسطین به تمام امت اسلامی تا روز قیامت و مقابله با رژیم صهیونیستی از محورهای اصلی و راهبردی اساسنامه حماس شمرده شده است.

این جنبش در سال ۲۰۰۵م وارد عرصه سیاست شد و در انتخابات سال ۲۰۰۷م با پیروزی بر گروه فتح، اداره ناحیه نوار غَزه را به عهده گرفت. در سال‌های بعد، در راستای آزادسازی فلسطین و در مقابله با تهاجمات رژیم صهیونیستی، بارها علیه اسرائیل اقدام به عملیات نظامی کرده و از مردم غزه دفاع نموده است.

حماس همواره از جانب موافقان خود به‌عنوان نیروی مقاومت مشروع، قلمداد شده و از جانب مخالفانش همچون رژیم صهیونیستی، آمریکا و انگلیس، به‌عنوان گروه تروریستی مورد تحریم قرار گرفته است.

بزرگ‌ترین حمله حماس در واکنش به جنایات رژیم صهیونیستی در کشتار فلسطینیان و هتک حرمت مسجدالاقصی، طوفان الاَقصی نام دارد که در ۱۵ مهر سال ۱۴۰۲ش انجام شد.

حماس عضوی از جبهه مقاومت

حَماس با نام کامل جنبش مقاومت اسلامی (به عربی: حَرِکَة المُقاوِمَة الاِسْلامیة) جنبشی سنی‌مذهب و از شاخه‌های اخوان المسلمین در فلسطین[۱] و بزرگ‌ترین گروه شبه‌نظامی اسلام‌گرای فلسطینی است[۲] که با هدف آزادسازی سرزمین‌های اشغال شده فلسطین تشکیل شد.[۳] براساس منشور حماس، یکی از اهداف اصلی این گروه، نابودی رژیم صهیونیستی عنوان شده و ضمن جدایی یهودیان از صهیونیست‌ها، بر عدم دشمنی با یهودیان تأکید شده است.[۴]

جنبش حماس اولویت فعالیت خود را بر تربیت افراد، خانواده و جامعه قرار داده است تا زمینه را برای تشکیل دولت اسلامی در فلسطین فراهم سازد. حماس در آغاز شکل‌گیری ایده‌ای برای مقابله با اشغال فلسطین نداشت؛ امّا بعدتر وارد مبارزه مسلحانه شد.[۵]‌

طرفداران حماس، این گروه را به عنوان یک نیروی مقاومت در منطقه می‌دانند که در راستای قانونی مشخص، اقدام می‌کند.[۶] برخی کشورها تنها شاخه نظامی حماس، یعنی گردان‌های عزالدین قسام را تروریستی می‌دانند؛ ولی سازمان ملل هنوز هیچ یک از بخش‌های حماس را تروریستی معرفی نکرده است.[نیازمند منبع] در مقابل، کشورهایی همچون آمریکا، بریتانیا و اعضاء اتحادیه اروپا، حماس و یا شاخه نظامی آن را در لیست گروه‌های تروریستی قرار داده‌اند و ازاین‌رو، آن را تحریم کرده‌اند.[۷]

مقاومت در برابر اشغالگری رژیم صهیونیستی
حماس بارها به تهاجمات اسرائیل پاسخ داده، با او وارد نبرد شده و شهرهای اسرائیل را با موشک هدف قرار داده است. تاکنون چندین جنگ بزرگ میان اسرائیل و گروه حماس در گرفته که با میانجیگری کشورهای اسلامی همچون قطر و یا سازمان ملل، به آتش‌بس انجامیده است. این گروه، منابع مالی محدودی اعم از زکات و وجوه شرعی فلسطینیان دارد و با کمک مالی مسلمانان و کشورهای همسو با خود همچون عربستان، مصر، اردن، ایران و سودان اداره می‌شود.[۱۱]

تاریخچه شکل‌گیری حماس
گفته شده جنبش مقاومت حماس در ۱۸ آذر سال ۱۳۶۶ش/ ۹ دسامبر ۱۹۸۷م همزمان با آغاز تظاهرات مردم فلسطین بر ضد رژیم اسرائیل‌ (انتفاضه اول)[یادداشت ۱] در فلسطین شکل گرفت.[۲۱] به نقل سایت الجزیره، حماس در دسامبر ۱۹۸۶م توسط شیخ احمد یاسین و بعضی از اعضای اخوان المسلمین همچون عبدالعزیز رنتیسی و محمود زهار تأسیس شد؛ اما تأسیسش در سال ۱۹۸۷م اعلام شد.[۲۲] رهبری اولیه این جنبش برعهده یک گروه هفت‌نفره به ریاست شیخ احمد یاسین بود.[۲۳] احمد یاسین سال ها رهبری این گروه را برعهده داشت. او در سال ۲۰۰۴م توسط نیروهای اسرائیلی ترور شد. عبدالعزیز رِنتیسی، رهبر بعدی حماس نیز در همان سال کشته شد. سپس خالد مشعل رهبری حماس را برعهده گرفت و در سال ۲۰۱۷م، اسماعیل هنیه رهبر این گروه شد.[۲۴]

در سال ۲۰۰۵م، گروه حماس توانست با پیروزی در انتخابات فلسطین، به‌عنوان اولین گروه اسلام‌گرای جهان عرب در انتخابات پیروز و وارد عرصه سیاست شود. این گروه بعدها در سال ۲۰۰۷م و پس از درگیری با نیروهای فتح به رهبری محمود عباس، توانست بر گروه فتح پیروز شده و بخش نوار غزه را به عنوان سرزمین تجزیه‌شده از فلسطین، به کنترل سیاسی خود درآورد.[۲۵]

گفته شده حماس، مانند دیگر شاخه‌های اخوان المسلمین، بخش عمده ایدئولوژی خود را از حسن البناء، مؤسس و نظریه‌پرداز مصری اخوان المسلمین، گرفته است.[۲۶] ساختار تشکیلاتی جنبش حماس را مشابه ساختار کلی جنبش اخوان‌المسلمین و برپایه اصول اسلامی، شورا و رهبری ناشی از بیعت عمومی و اطاعت از رهبری می‌دانند.[۲۷] فعالیت‌های حماس را سه نهاد اصلی هدایت می‌کنند: دفتر سیاسی، دفتر تبلیغاتی و دفتر نظامی. شاخه نظامی این جنبش معروف به گردان‌های عِزّالدین قَسّام در سال ۱۳۷۰ش/۱۹۹۱م تأسیس شد.[۲۸]

میثاق‌نامه‌ها
حماس، در ۱۸ اوت ۱۹۸۸م برابر با ۲۷ مرداد ۱۳۶۷ش میثاق‌نامه‌ای ۳۶ ماده‌ای منتشر و اهداف و راهبردهای خود را اعلام کرد.[۲۹] گفته شده مواضع این اساسنامه با مواضع سابق اخوان المسلمین تفاوت چندانی ندارد.[۳۰] ماهیت اسلامی فلسطین و مقابله با رژیم صهیونیستی محور اصلی و راهبردی اساسنامه حماس شمرده شده است.[۳۱] تأکید بر اسلامی بودن جنبش، تأکید بر دولت اسلامی و قانون اساسی براساس شریعت اسلام، تعلق فلسطین به تمام امت اسلامی تا روز قیامت و کوتاه نیامدن از آن، تأکید بر جهاد به عنوان امری اسلامی و تأکید بر آزادی کل سرزمین فلسطین از جمله مواردی است که در اساسنامه حماس آمده است.[۳۲] در ماده هشتم میثاق‌نامه، شعار حماس همان شعار اخوان المسلمین ذکر شده است.[یادداشت ۲]

در ۱۱ اردیبشهت ۱۳۹۶ش/۱ می ۲۰۱۷م میثاق یا سند سیاسی دوم حماس در دوحه رونمایی و منتشر شد که تفاوت‌هایی با میثاق اول دارد.[۳۳]

 

 

 


مالکی، «حماس، جنبش»، ص۷۹.
«گروه اسلامگرای حماس چیست؟»، بی‌بی‌سی فارسی.
مالکی، «حماس، جنبش»، ص۷۹.
فایضی، «مقایسه دو میثاق‌نامه حماس»، اندیشکده راهبردی تبیین.
رشوان، دلیل الحرکات الاسلامیه، مرکز الدراسات السیاسیة والاستراتیجیة، ص۱۴۷.
«گروه اسلامگرای حماس چیست؟»، بی‌بی‌سی فارسی.
«گروه اسلامگرای حماس چیست؟»، بی‌بی‌سی فارسی.
«گزارش واشینگتن‌پست از «نقش تهران» در تأمین نیازهای آموزشی و تسلیحاتی حماس»، رادیو فردا.
عباسی و تبریزی، «بررسی روابط ایران و جنبش حماس بعد از بیداری اسلامی»، ص۵۵.
«حماس: روابط ما با ایران دیرینه و مستمر است»، خبرگزاری فارس.
مالکی، «حماس، جنبش»، ص۸۲.
«لحظه به لحظه با سومین روز از عملیات طوفان الاقصی»، خبرگزاری العالم.
«ابعاد روانی عملیات «طوفان الاقصی» بر ارتش رژیم صهیونیستی»، خبرگزاری مهر.
Sen, “There is nothing surprising about Hamas’s operation”, AlJazeera.
«واکنش دیپلمات صهیونیست به عملیات «بی‌سابقه» حماس»]، خبرگزاری ایسنا.
«دهمین روز از عملیات طوفان الاقصی»، شبکه العالم.
«دهمین روز از عملیات طوفان الاقصی»، شبکه العالم.
«جشن سراسری مردم ایران پس از حملات مقاومت به رژیم صهیونیستی»، خبرگزاری فارس.
«اجتماع بزرگ حوزویان در حمایت از جبهه مقاومت و فلسطین»، روزنامه کیهان.
Sen, “There is nothing surprising about Hamas’s operation”, AlJazeera.
مالکی، «حماس، جنبش»، ص۸۰.
«حرکة المقاومة الاسلامیة»، الجزیرة.
مالکی، «حماس، جنبش»، ص۸۰.
«گروه اسلامگرای حماس چیست؟»، بی‌بی‌سی فارسی.
«گروه اسلامگرای حماس چیست؟»، بی‌بی‌سی فارسی.
مالکی، «حماس، جنبش»، ص۸۰.
مالکی، «حماس، جنبش»، ص۸۰.
مالکی، «حماس، جنبش»، ص۸۱.
«میثاق حرکة المقاومة الاسلامیة حماس (۱۹۸۸)»، خبرگزاری الجزیرة.
مالکی، «حماس، جنبش»، ص۸۱.
مالکی، «حماس، جنبش»، ص۸۱.
نگاه کنید به: فایضی، «مقایسه دو میثاق‌نامه حماس»، اندیشکده راهبردی تبیین؛ «میثاق حرکة المقاومة الاسلامیة حماس (۱۹۸۸)»، خبرگزاری الجزیرة.
«واکاوی سند سیاسی جدید حماس»، وبگاه اندیشکده راهبردی تبیین؛ فایضی، «مقایسه دو میثاق‌نامه حماس»، اندیشکده راهبردی تبیین.

guest
0 نظرات
بازخورد (Feedback) های اینلاین
مشاهده همه دیدگاه ها